Waar kan je Ubuntu (en informatie) krijgen?

De eerste plaats om te kijken is denk ik wel de originele Ubuntu site: http://www.ubuntulinux.org/. Hier heb ik ook mijn versies gedownload: ongeveer 700 Mbyte, precies een CD. Heb je wel een ADSL verbinding of zo voor nodig. Maar, anders heb je misschien wel kennissen met een Ubuntu CD? Ubuntu kan je ook gratis aanvragen, zie de informatie op hun site. Zie ook de info op de Ubuntu Wiki, of de Ubuntu fora. En er is nu ook een Ubuntu manual (op het moment alleen nog in het Engels).

Loop al een tijdje mee met Ubuntu, en doe meestal een update naar de meest recente versie. Draai nu versie 10.04 Lucid Lynx (nieuwe 64-bit install op mijn desk top; en een upgrade van 9.10 naar 10.04 op mijn laptop). 10.04 is een LTS release: 'Long Term Support'. Ondersteuning voor minimaal 3 jaar, misschien blijf ik daar eens op zitten (elk half jaar updaten is ook niet altijd handig). In de Ubuntu Newsletter 192 zijn een aantal reviews te vinden.

Andere al gebruikte versies: 9.10 Karmic Koala, 9.04 Jaunty Jackalope, 8.10 Intrepid Ibex, 8.04 Hardy Heron, 7.10 Gusty Gibbon, versie 7.04 versie Feisty Fawn, 6.06 LTS: Long Term Support "Dapper Drake"); al met al een vrij trouwe gebruiker/upgrader van Ubuntu. Volgende versie 10.10 krijgt de naam "Maverick Meercat".

Ubuntu eerst eens proberen: in een Virtual Machine

Wil je eerst eens Ubuntu zonder risico uitproberen? Je kunt eerst gewoon eens de live CD in de machine stoppen, maar dat werkt niet zo snel (draait vanaf CD, en die is trager dan de harde schijf). Voordeel (en nadeel) van deze aanpak is wel dat er niets op je harde schijf wordt gezet; als je de CD er uit haalt en opnieuw start is heel Ubuntu vergeten (en ook alles wat je er in gedaan hebt).

Maar, wil je wat meer van Ubuntu leren, zonder gelijk je schijf te moeten herpartitioneren, dan is het draaien in een 'virtual machine' ook een goede oplossing. Een virtual machine bootst een PC na binnen (bijvoorbeeld) Windows. Op deze manier blijf je gewoon werken in Windows, en draai je daar vanuit Linux. Wijzigingen blijven bewaard, net als extra geïnstalleerde programma's en zo.

Ik maak zelf gebruik van VMware, de gratis VMware player virtual machine. Alternatieven zijn bijvoorbeeld VirtualBox of VMlite (met goede Windows7 integratie, maar geen USB support), niet zelf geprobeerd. Het voordeel van VMware is dat er zogeheten 'virtual applicances' zijn te downloaden, voorgedefinieerde virtual machines met een kant-en-klare applicatie of operating system.

Ik heb een kant-en-klare Ubuntu 9.10 'image' gedownload, via VMplanet . Dit is een complete virtual machine inhoud met Ubuntu voorgeïnstalleerd. Het is met 7-zip samengeperst tot een beknopte download (500 Mbyte) die uitpakt tot een virtueel Linux systeem (dat haast 9 Gbyte op je harde schijf gebruikt, omdat ook een 8 GB virtuele hard disk wordt nagebootst). Je moet uiteraard wel eerst de VMware player geïnstalleerd hebben, daarna de vmplanet-ubuntu9.10.7z file met 7-zip uitpakken, en dubbelklikken op VMplanet Ubuntu 9.10.vmx. Wachtwoord eventueel wijzigen met 'passwd'.

Klein nadeel: het is een 'kale' Ubuntu, zonder de VMware tools uitbreidingen (is dat eigenlijk wel zo?). Hierdoor kan je bijvoorbeeld niet je Windows files zien vanuit Ubuntu, geen copy/paste van en naar Windows, en ook de schermafhandeling is minder fraai. Gelukkig zijn er de VMware tools, die je op het gast-OS kunt installeren, en de ontbrekende functionaliteit aanvullen. Na het starten van een VM (bij VMware player 3.0): kies in het VMware menu: VM --> Install VMware Tools, en volg de aanwijzingen.

Voor oudere VMplayers: bij Chrysaor is een VMware script te downloaden om deze VMplanet Ubuntu versie alsnog te voorzien van deze uitbreidingen (pak er de help bij; in Ubuntu is het pad /media/cdrom/VMwareTools-<x.x.x>-<yyyy>.tar.gz). Wel even voor gaan zitten (duurde zo'n 15 minuten bij mij). Op de FAQ is ook te lezen hoe je vervolgens je Windows files zichtbaar krijgt, en andere tips. Ps: na iedere kernel update van Ubuntu moet je ook dit script weer even draaien.

Ik maak regelmatig een kopie van de gemaakte virtual machine (hele directory vmplanet-ubuntu9.10), zodat als ik bij experimenten iets fout doe, ik gewoon de kopie terug kan zetten, en mijn oude systeem terug heb. Wel een kopie van 8 Gbyte (gezipt minder dan 1 GB; nog minder: firefox cache en apt cache leeggooien en dan zie shrinking)...

Ubuntu installatie op de harde schijf

De installatie van een Ubuntu CD gaat vrijwel automatisch: start Ubuntu van de live CD, en kies het 'install' icoontje op de desktop. In het begin wat meer vragen, over je taal, je tijdzone en zo. Maar, het proces liep ook vrij soepel, het enige lastige punt kan de indeling (partitionering) van de harde schijf zijn [wil je Ubuntu naast Vista installeren: eerst defragmenteren, en Vista zelf schijfruimte laten vrijgeven]. Op de Ubuntu site wordt dit wel uitgelegd; mijn keuze is een handmatige indeling met twee nieuwe partities, een van minimaal 6 Gbyte voor Ubuntu zelf, en een van 1..2 Gbyte voor swap; zorg dat je van de partitie die je voor Ubuntu wilt gebruiken de mount op '/' zet via rechts-klikken/edit op de juiste entry in de getoonde partitietabel. Ook hier werd mijn oudere hardware goed herkend. Netwerk, SCSI CD rom, etc: geen probleem. Ps: zie mijn boot loader pagina voor dual-boot hints.

Wel had ik op een heel oud systeem (2 MByte video geheugen, wie heeft dat tegenwoordig nog) wat problemen. Toen ik het systeem na volledige installatie wilde booten ging het mis toen Ubuntu naar de grafische desktop wilde omschakelen. Streperig scherm, met vaag de desktop te zien, maar niet in een werkbare vorm. En dan??? Ik had het vermoeden dat de hoeveelheid geheugen op de grafische kaart overschat werd: te hoge resolutie. De synchronisatie klopte namelijk wel (het streperige beeld stond wel mooi stil), maar de beeldinhoud niet. Via de forums gezocht: er is sprake van een etc/X11/Xorg.conf configuratiefile. Maar, hoe wijzig je die als je het systeem niet inkomt? De Knoppix CD bracht hier weer eens uitkomst. Via Knoppix de file gewijzigd, waarbij ik alle grafische modes hoger dan 1024x768 geschrapt heb (backup bewaard!) en nog eens proberen: mooi stabiel beeld.

Ps: ander probleem, dacht ik: wat is nu het root password? Niet nodig, gewoon je eigen wachtwoord; zie de WiKi page over RootSudo.

En, dank zij Ubuntu is het me gelukt om Windows Vista naast Windows ME op dezelfde schijf te installeren! Zie mijn ervaringen met Dual-boot Vista... Dit ging eigenlijk (voor het Ubuntu gedeelte) vrij pijnloos.

Lucid Lynx

Lucid Lynx is de door mij laatst geïnstalleerde versie 10.04 van Ubuntu. Had ik bij installeren een paar probleempjes mee:

• Probeerde de UbuntuStudio versie (met real-time kernel en veel media applicaties, zou vloeiender multimedia-weergave moeten geven), in combinatie met het ext4 file systeem; een van die twee was een verkeerde keuze; installatie duurde letterlijk uren, en werkte toen nog niet. Toen toch maar een gewone Ubuntu desktop install gedaan (wel de 64-bits versie).
• Flash playback (YouTube) werkte niet altijd, met name bij sites die verwezen naar YouTube. Doe in een terminal: gksudo gedit /usr/lib/nspluginwrapper/i386/linux/npviewer en voeg de volgende regel toe vóór de laatste regel (die met npviewer): export GDK_NATIVE_WINDOWS=1
• Als boot manager wordt tegenwoordig GRUB2 gebruikt; configuratie hiervan gaat anders dan bij de oude GRUB. Detectie van de Windows partities ging overigens vlekkeloos. Hier een goede pagina met uitleg over GRUB2 (Nederlandstalig).
• GIMP en Wacom tablet: Mijn Wacom PenPartner tablet wordt wel door Ubuntu herkend (sudo lsmod | grep wacom; ja, de module is er) dus xorg hoeft niet aangepast etc, maar de PenPartner moet wel nog in GIMP ingesteld worden, zie deze wacom/lucid/gimp blog. Daarna: keurig drukgevoelig.
  
• Op een oud systeem (met Karmix Koala): De nieuwe X server gebruikt standaard geen xorg.conf meer; "is niet meer nodig". Ja ja... Op de een of andere manier wordt mijn monitor niet herkend, en blijft Ubuntu steken in 800x600 resolutie. Ik heb dus ergens een xorg.conf vandaan gehaald, en hier het stuk voor de video aangepast; nu heb ik weer 1280x960 (en hoger). Hier mijn generieke versie (alleen videogedeelte!); aanpassen voor eigen gebruik (zie commentaar in de file): xorg.conf.highres .

Hints/tips en diverse links

Hier wat hints, tips en links die ik bij mijn eerste omzwervingen nuttig vond (zie ook de sectie op mijn algemene Linux pagina):

• Nederlandstalig: de Handige tips voor beginners met Linux; allerlei pagina's over Ubuntu (met name installeren en problemen oplossen).
• OMG! Ubuntu! Een blog over Ubuntu, met veel weetjes, tips en andere bruikbare info. Bijvoorbeeld: beste Ubuntu system cleaner volgens de lezers: Ubuntu Tweak
• Prullenbak, home folders etc op je desktop? Eerst de configuratie-editor toevoegen aan het Applications menu: System » Preferences » Main Menu » System Tools » Configuration Editor aanvinken, dan via Applications » System Tools » Configuration Editor » Apps » nautilus » desktop de gewenste onderdelen aanvinken.
• Extra geïnstalleerd (zowel in de virtuele als in de echte Ubuntu): de Flash player en de Gstreamer extra plug-ins (via Applications » Ubuntu Software Center » Sound & Video)
• Wat programma's die ik gebruik 'on top of' Ubuntu (installatie gewoon via Applications » Add/Remove: KeePassX pasword manager, KompoZer web editor, ...
• Ubuntu root password? Niet nodig, gewoon je eigen wachtwoord; zie de WiKi page over RootSudo.
• Databeveiliging? Kijk eens op deze pagina over een encrypted Private directory, of meer rigoureus een encrypted home directory. Een nieuwe gebruiker met encrypted home directory is te maken met sudo adduser --encrypt-home <user> ; het omzetten van een bestaande gebruiker is flink wat lastiger. Zie ook de opmerkingen op het einde van page 2 over encrypted cloud storage via Ubuntu One. Swap file kan ook kritische data bevatten, en wordt ook bij voldoende ram zo nu en dan gebruikt; kijk maar eens met free. Uitzetten (bij voldoende ram): sudo swapoff -a.
• Een leuk (maar wat verouderd) boek met praktische tips voor Ubuntu: UBUNTU Hacks, van O'Reilly. ISBN 0-596-52720-9. Allerlei tips en weetjes om met Ubuntu om te gaan, en je Ubuntu systeem goed te configureren! En maar € 25! Mijn uitgevoerde hacks op dit moment: #15, #34, #59, #73, #53, #95 ;-)
• Het 'dd' commando is handig om ISO images van CD's te maken, b.v. dd if=/dev/cdrom of=/tmp/cdimg1.iso (wel de cdrom eerst unmounten)
• Er zijn heel wat games voor Ubuntu. Sommige (zoals Ardentryst) hebben de pygame python game library nodig. Installeren vanuit een terminal window: sudo apt-get install python-pygame
• Windows programma's draaien onder Linux? Kijk eens naar de Wine Windows Emulator. Veel programma's draaien daarmee onder Linux, zie hun database. Zelfs Office programma's, WoW, PhotoShop CS2, etc (soms wel met wat moeite). Wine is te installeren op de normale manier: Applications --> Add/Remove; zoek op wine.
• Informatie over de Grub boot loader, en over Windows/Linux dual boot op mijn bootload en dualboot pagina's
• Algemene Ubuntu documentatie (naast op hun normale site, en de forums, ook een Nederlandstalige) is te vinden op de Ubuntu documentatie-pagina's
• Ubuntu verder optimaliseren (upgrades, extra codecs zoals voor MP3, etc)? Kijk eens op de Ubuntu restricted formats guide (hoe om te gaan met 'beschermde' afspeelformaten als MP3 etc).
• Er is veel gratis software te vinden voor Linux. Bijvoorbeeld: Flash files maken? Kan ook op Linux; kijk naar SWF Writer For Linux.
• Boot/splash scherm resolutie verkeerd? sudo gedit /etc/usplash.conf en de resolutie aanpassen, gevolgd door sudo dpkg-reconfigure -phigh usplash. Meer info: ubuntu forum artikel.
• Er zijn nog haast geen virussen voor Linux. Maar, wil je het zekere voor het onzekere: Een Open Source Virus-scanner, ook voor Linux, is ClamAV (zie ook de windows-versie site). Scoort heel hoog in het herkennen van virussen. HOWTO: Install F-Prot with GTK frontend (anti-virus); HOWTO: Install AVG free anti-virus
• In de c't magazine december 2007 heeft ook een aantal Ubuntu-artikelen gestaan, zoek onder soft links op de volgende nummers: 0712042 (Linux voor de massa), en 0712050 (Ubuntu opgeknapt, (over extra drivers, etc).
• Waar laat Linux zijn files? Voor standaard Linux systemen zijn er afspraken waar programma's en zo voort staan in het systeem: de Filesystem Hierarchy Standard. Anders dan Windows, maar wel heel gestructureerd.