Waar kan je Ubuntu (en informatie) krijgen?

De eerste plaats om te kijken is denk ik wel de originele Ubuntu site: http://www.ubuntulinux.org/. Hier heb ik ook mijn versies gedownload: ongeveer 700 Mbyte, precies een CD. Mocht je geen goede internetverbinding hebben, Ubuntu kan je ook gratis op CD aanvragen, zie de informatie op hun site. En verder is er informatie op de Ubuntu Wiki, en de Ubuntu fora. En er is nu ook een Ubuntu manual (op het moment alleen nog in het Engels).

Ik loop al een tijdje mee met Ubuntu, en deed meestal een update naar de meest recente versie. Draai op het moment nog versie 11.04 "Natty Narwhal" (nieuwe 64-bit installatie op mijn desk top; en een 32-bits upgrade via 9.10 en 10.04 op mijn oudere laptop). Nog niet over op de meest recente versie 11.04 Oneiric Ocelot...

Andere al gebruikte versies (het versienummer is <jaar>.<maand> van uitgifte): 9.10 Karmic Koala, 9.04 Jaunty Jackalope, 8.10 Intrepid Ibex, 8.04 Hardy Heron, 7.10 Gusty Gibbon, versie 7.04 versie Feisty Fawn, 6.06 LTS: Long Term Support "Dapper Drake"); al met al een vrij trouwe gebruiker/upgrader van Ubuntu. Overgeslagen: 10.10, nick named "Maverick Meercat". De nieuwste versie is op het moment 11.10 Oneiric Ocelot, en de volgende long-term support versie is ook al aangekondigd: de 12.04 Precise Pangolin.

Lucid Lynx

Mijn aanpassingen

Lucid Lynx is de door mij laatst geïnstalleerde versie 10.04 van Ubuntu.De standaard configuratie van Lucid is voor mij wat te 'basic'; bovendien zijn van enkele pakketten (Thunderbird, OpenOffice, etc) niet de meest recente versies aanwezig (dat kan natuurlijk met een LTS, long-term support, versie). Tijd voor wat updates.

Extra geïnstalleerde pakketten (via de normale Ubuntu procedure Applications » Ubuntu Software Center) onder andere: FileZilla, Thunderbird, KeePassX (password manager), Screenlets, TrueCrypt, Frozen-Bubble (spelletje), Gimp, InkScape, Chromium, DropBox, GoogleEarth, Skype, Code::Blocks (IDE), BleachBit ('CCleaner voor Ubuntu'), Ubuntu Tweak (allerlei aanpassingen zonder in gconf-editor te hoeven duiken), Burg-manager, KlamAV, jEdit (text-editor, krijg PSPad in Wine niet aan de praat), Wine + winetricks, ppa-purge, tidy en LinkChecker (voor mijn web pages), sound converter, uPNP inspector, pngcrush, ...

Upgraden van nautilus naar nautilus-elementary, die ik wat plezieriger vind werken:

sudo add-apt-repository ppa:am-monkeyd/nautilus-elementary-ppa
sudo apt-get update && sudo apt-get dist-upgrade
nautilus -q #restarts nautilus
sudo add-apt-repository ppa:am-monkeyd/nautilus-elementary-ppa
sudo apt-get update && sudo apt-get install gloobus-preview && sudo apt-get upgrade

Wine is ontzettend handig (versie 1.3 beta geïnstalleerd, dus niet de voor 10.04 standaard versie 1.2), maar de configuratie kan wat handiger, vandaar de installatie van vineyard, een wine configuratie-tool met mogelijkheden om snel programma's, extras als fonts, en zo voort te installeren:

sudo add-apt-repository ppa:cybolic/vineyard-testing
sudo apt-get update
# sudo apt-get remove python-wine vineyard
sudo apt-get install python-wine vineyard

Voor OpenOffice ga ik nog een stap verder: ik heb de LibreOffice 3.3 van The Document Foundation geïnstalleerd (in de nieuwste Ubuntus is dat al standaard het geval), min of meer de ' opvolger'  van OpenOffice. Een uitgebreid recept is hier te vinden: Installeer LibreOffice in Ubuntu. Even te veel stappen om hier weer te geven. Ben alleen even vergeten van te voren op te schrijven welke OOo extensies ik ook al weer had geïnstalleerd...

Ook de standaard Kompozer 0.8b1 HTML editor loopt achter en is voor mij door de bugs praktisch onwerkbaar; direct Kompozer 0.8b3 van de kompozer site gedownload en in /usr/lib geplaatst; handmatig een launcher aangemaakt in het menu. Beter... Ook het schematic entry pakket Eagle (5.11.0 voor Linux) heb ik zo geïnstalleerd, de Ubuntu repository heeft slechts versie 5.7 (voor versie 6.0 heb ik de aanwijzingen op element14 gevolgd). En GIMP ook maar naar GIMP versie 2.7.1 ge-upgrade (met aantal verbeteringen, zoals een window in plaats van al die losse venstertjes).

Daarnaast veel bezig met fotografie; een handig tool is exiftool; sudo apt-get install libimage-exiftool-perl (handig voor bijvoorbeeld bulk-rename van foto's naar <datum_tijd>.jpg: exiftool -k "-FileName<CreateDate" -d %Y_%m%d_%H%M%S.jpg *.JPG

Een Font manager toegevoegd, om diverse lettertypes te beheren (en mijn TrueType font-verzameling uit Windows overgehaald); kan ik weer wat meer fantasievolle fonts gebruiken in documenten. Fonts staan typisch in /usr/share/fonts/truetype en (per gebruiker) in .fonts, refresh font cache: sudo fc-cache -f -v

CDs/DVDs brand ik met K3B, vind ik een plezierig programma. Wel de libk3b6-extracodecs uitbreiding installeren (gewoon via het software center); dan kan je ook bijvoorbeeld direct MP3's naar een audio-CD branden (waarbij K3B de omzetting naar audio verzorgt). Daarnaast maak ik gebruik van DVDisaster, een programma om extra informatie aan een CD toe te voegen, zodat ook bij leesfouten de oorspronkelijke data te herstellen zijn (goed voor back-ups!).

Een aantal Windows programma's heb ik met wine draaiend gekregen, omdat ik nog geen plezierige vervanging in Ubuntu heb gevonden (ze zullen er vast wel zijn), zoals bijvoorbeeld: Xenu's Link Sleuth (checken ongeldige links op mijn web pages), IrfanView image viewer, The Settlers IV (spelletje) en UltraVNC (om kennissen op afstand te helpen). En voor sommige programma's heb ik dus een Vista virtual machine... (Canon printer driver, Paint Shop Pro X2).

Installatieproblematiek

Had bij het installeren een paar probleempjes:

• Hibernate werkte niet... Nu is dat normaal bij een versleutelde home en swap; maar ik had de encryptie op swap uitgezet (ja, ik weet dat dit een security-lek is). Bleek dat de hibernate partitie verkeerd was geconfigureerd (foute uuid in /etc/initramfs-tools/conf.d/resume , zie /dev/disk/by-uuid). Slordig van Ubuntu...
  Nu nog suspend-to-ram-and-disk (zie ook s2ram), zodat ik kan laten slapen (snelle herstart) maar toch 's nachts de stroomschakelaar uit kan zetten (ja, ik ben groen). Helaas, s2both werkt nog niet... hoewel s2ram en s2disk, de delen waaruit s2both lijken te zijn opgebouwd, het bij mij wel doen.
  
• Flash playback (YouTube) werkte niet altijd, met name bij sites die verwezen naar YouTube. Doe in een terminal: gksudo gedit /usr/lib/nspluginwrapper/i386/linux/npviewer en voeg de volgende regel toe vóór de laatste regel (die met npviewer): export GDK_NATIVE_WINDOWS=1
• Geen probleem, maar een tip: Als boot manager wordt tegenwoordig GRUB2 gebruikt; configuratie hiervan gaat anders dan bij de oude GRUB. Detectie van de Windows partities ging overigens vlekkeloos. Hier een goede pagina met uitleg over GRUB2 (Nederlandstalig). Om het GRUB scherm wat mooier in te stellen (achtergronden etc) kan je BURG gebruiken; heb ik geïnstalleerd via burg-manager. Handig!
• Printen (naar mijn Canon iP4300) van foto-materiaal gaat nog steeds vrij waardeloos. Ook installatie van de laatste driver van Canon (wat sowieso lastig was op een 64-bit systeem) helpt daarbij niet. Kleuren zijn al wat beter bij selectie van CMYK kleur-model, maar plaatjes zijn nog steeds flets... Toch weer op Windows terugvallen? Misschien vanuit een virtual machine (zie kader)?
  
• GIMP en Wacom tablet: Mijn Wacom PenPartner tablet wordt wel door Ubuntu herkend (sudo lsmod | grep wacom; ja, de module is er) dus xorg hoeft niet aangepast etc, maar de PenPartner moet wel nog in GIMP ingesteld worden, zie deze wacom/lucid/gimp blog. Daarna: keurig drukgevoelig.

Ubuntu Unity

OK, stiekem toch al op een systeem de volgende versie (11.04 Natty Narwhal) geïnstalleerd... Ik wilde met name Unity, de nieuwe user interface/desktop eens proberen. De installatie verliep soepel (wel eerst evt met de hand ingestelde PPA's verwijderen, zodat de oorspronkelijke versies van applicaties bijgewerkt kunnen worden; zie kader stukje naar boven).

Maar, waar ik nog niet uit ben is of ik Unity nu echt een verbetering vind. Je kan gelukkig bij inloggen/aanmelden of je Unity of de Ubuntu Classic desktop wilt hebben; maar ik wilde juist Unity proberen. Enkele van mijn bevindingen:

• Het ziet er mooi uit (naar mijn smaak), maar je kan niet niet veel naar eigen smaak aanpassen... Een aantal zaken is aan te passen als uitgeleg op deze 'Thing to Tweak' pagina (ook bijvoorbeeld over hoe een rechtsklik-menu met veel gebruikte mappen toe te voegen aan het file manager icon in de Launcher).
• De 'Dash' (waarmee je programma's kunt starten) vind ik niet handig; ik heb liever de oude gestructureerde Ubuntu-menu aanpak; gelukkig kan dat weer met Cardapio Classic Menu.
  
• Een aantal indicators in de 'panel' is verdwenen, zoals het weerbericht. Dat vind ik toch wel jammer, dus een aantal 'met de hand' toegevoegd (voor zover dat kan; echt met de hand toevoegen door rechts te klikken kan niet meer in Unity): de weerbericht-indicator, de hardware-monitor indicator, en in de startup applicaties '/usr/bin/tomboy --icon' toegevoegd om deze ook als indicator in de panel klaar te zetten. Ook de Chars Indicator is een handige uitbreiding (makkelijk voor äççéñts), wel zelf een lijstje met de door je gewenste tekens aanmaken (hier mijn lijstje, wel even renamen naar .indicator-chars en in je home zetten).
  
• De icons in de launcher vond ik te groot; kan via de CompizConfig Settings Manager.
• En het global menu-concept (programma-menu van het actieve programma in de top panel) vind ik helemaal een ramp; ik moet mijn muis veel te ver laten reizen; zie 'Disable the AppMenu (Global Menu)'
  

Ubuntu eerst eens proberen: in een Virtual Machine

Wil je eerst eens Ubuntu zonder risico uitproberen? Je kunt eerst gewoon eens de live CD in de machine stoppen, maar dat werkt niet zo snel (draait vanaf CD, en die is trager dan de harde schijf). Voordeel (en nadeel) van deze aanpak is wel dat er niets op je harde schijf wordt gezet; als je de CD er uit haalt en opnieuw start is heel Ubuntu vergeten (en ook alles wat je er in gedaan hebt). Ook vanaf een USB-stick is dit mogelijk.

Maar, wil je wat meer van Ubuntu leren, zonder gelijk je schijf opnieuw te moeten indelen (partitioneren), dan is het draaien in een 'virtual machine' ook een goede oplossing. Een virtual machine bootst een PC na binnen (bijvoorbeeld) Windows. Op deze manier blijf je gewoon werken in Windows, en draai je daar vanuit Linux. Wijzigingen blijven bewaard, net als extra geïnstalleerde programma's en zo.

Ik maak zelf gebruik van de gratis VMware player virtual machine van VMware. Alternatieven zijn bijvoorbeeld VirtualBox of VMlite (met goede Windows7 integratie, maar geen USB support), niet zelf geprobeerd. Het voordeel van VMware is dat er zogeheten 'virtual applicances' zijn te downloaden, voorgedefinieerde virtual machines met een kant-en-klare applicatie of operating system. Ubuntu zit daar ook bij.

Ik heb een kant-en-klare Ubuntu 9.10 'image' gedownload, via VMplanet. Dit is een complete virtual machine inhoud met Ubuntu voorgeïnstalleerd. Het is met 7-zip samengeperst tot een beknopte download (500 Mbyte) die uitpakt tot een virtueel Linux systeem (dat haast 9 Gbyte op je harde schijf gebruikt, omdat ook een 8 GB virtuele hard disk wordt nagebootst). Je moet uiteraard wel eerst de VMware player geïnstalleerd hebben, daarna de vmplanet-ubuntu9.10.7z file met 7-zip uitpakken, en dubbelklikken op VMplanet Ubuntu 9.10.vmx. Wachtwoord eventueel wijzigen met 'passwd'.

Klein nadeel: het is een 'standaard' Ubuntu, zonder de VMware tools uitbreidingen (is dat eigenlijk wel zo?). Hierdoor kan je bijvoorbeeld niet je Windows files zien vanuit Ubuntu, geen copy/paste van en naar Windows, en ook de schermafhandeling is minder fraai. Gelukkig zijn er de VMware tools, die je op het gast-OS kunt installeren, en de ontbrekende functionaliteit aanvullen. Na het starten van een VM (bij VMware player 3.0): kies in het VMware menu: VM --> Install VMware Tools, en volg de aanwijzingen.

Ik maak regelmatig een kopie van de gemaakte virtual machine (hele directory vmplanet-ubuntu9.10), zodat als ik bij experimenten iets fout doe, ik gewoon de kopie terug kan zetten, en mijn oude systeem terug heb. Wel een kopie van 8 Gbyte (gezipt minder dan 1 GB; wil je nog minder: firefox cache en apt cache leeggooien en dan zie shrinking)...

Ubuntu installatie op de harde schijf

De installatie van een Ubuntu CD gaat vrijwel automatisch: start Ubuntu van de live CD, en kies het 'install' icoontje op de desktop. In het begin wat meer vragen, over je taal, je tijdzone en zo. Maar, het proces liep ook vrij soepel, het enige lastige punt kan de indeling (partitionering) van de harde schijf zijn [wil je Ubuntu naast Vista installeren: eerst defragmenteren, en Vista/Windows7 zelf de schijfruimte laten vrijgeven]. Op de Ubuntu site wordt dit wel uitgelegd; mijn keuze is een handmatige indeling met twee nieuwe partities, een van minimaal 6 Gbyte voor Ubuntu zelf, en een van 1..2 Gbyte voor swap; zorg dat je van de partitie die je voor Ubuntu wilt gebruiken de mount op '/' zet via rechts-klikken/edit op de juiste entry in de getoonde partitietabel. Ook hier werd mijn oudere hardware goed herkend. Netwerk, SCSI CD rom, etc: geen probleem. Ps: zie mijn boot loader pagina voor dual-boot hints.

Ps: ander probleem, dacht ik: wat is nu het root password? Niet nodig, gewoon je eigen gebruikers-wachtwoord; zie de WiKi page over RootSudo.

En, dank zij Ubuntu is het me gelukt om Windows Vista naast Windows ME op dezelfde schijf te installeren, iets wat vanuit Windows niet kon! Zie mijn ervaringen met Dual-boot Vista... Overigens heb ik ME ondertussen al wel opgeruimd.

Hints/tips en diverse links

Hier wat hints, tips en links die ik bij mijn eerste omzwervingen nuttig vond (zie ook de sectie op mijn algemene Linux pagina), ik hoop dat ze nog allemaal relevant zijn met de huidige Ubuntu versies:

• Nederlandstalig: de Handige tips voor beginners met Linux; allerlei pagina's over Ubuntu (met name installeren en problemen oplossen).
• OMG! Ubuntu! Een blog over Ubuntu, met veel weetjes, tips en andere bruikbare info. Bijvoorbeeld: beste Ubuntu system cleaner volgens de lezers: Ubuntu Tweak
• Linux tutorials (Engels zijn te vinden op Linux Tech Crunch (blog)
  
• Prullenbak, home folders etc op je desktop? Eerst de configuratie-editor toevoegen aan het Applications menu: System » Preferences » Main Menu » System Tools » Configuration Editor aanvinken, dan via Applications » System Tools » Configuration Editor » Apps » nautilus » desktop de gewenste onderdelen aanvinken.
• Extra geïnstalleerd (zowel in de virtuele als in de echte Ubuntu): de Flash player en de Gstreamer extra plug-ins (via Applications » Ubuntu Software Center » Sound & Video)
• Ubuntu root password? Niet nodig, gewoon je eigen wachtwoord; zie de WiKi page over RootSudo.
• Databeveiliging? Kijk eens op deze pagina over een encrypted Private directory, of meer rigoureus een encrypted home directory. Een nieuwe gebruiker met encrypted home directory is te maken met sudo adduser --encrypt-home <user> ; het omzetten van een bestaande gebruiker is flink wat lastiger. Zie ook de opmerkingen op het einde van page 2 over encrypted cloud storage via Ubuntu One. Swap file kan ook kritische data bevatten, en wordt ook bij voldoende ram zo nu en dan gebruikt; kijk maar eens met free. Uitzetten (bij voldoende ram): sudo swapoff -a.
• Het 'dd' commando is handig om ISO images van CD's te maken, b.v. dd if=/dev/cdrom of=/tmp/cdimg1.iso (wel de cdrom eerst unmounten)
• Er zijn heel wat games voor Ubuntu. Sommige (zoals Ardentryst) hebben de pygame python game library nodig. Installeren vanuit een terminal window: sudo apt-get install python-pygame
• Windows programma's draaien onder Linux? Kijk eens naar de Wine Windows Emulator. Veel programma's draaien daarmee onder Linux, zie hun database. Zelfs Office programma's, WoW, PhotoShop CS2, etc (soms wel met wat moeite). Wine is te installeren op de normale manier: Applications » Ubuntu Software Center; zoek op wine.
• Informatie over de (oude) Grub boot loader, en over Windows/Linux dual boot op mijn bootload en dualboot pagina's
• Algemene Ubuntu documentatie (naast op hun normale site, en de forums, ook een Nederlandstalige) is te vinden op de Ubuntu documentatie-pagina's, en ook de Ubuntu forums zijn natuurlijk nuttig.
  
• Ubuntu verder optimaliseren (upgrades, extra codecs zoals voor MP3, etc)? Kijk eens op de Ubuntu restricted formats guide (hoe om te gaan met 'beschermde' afspeelformaten als MP3 etc).
• Boot/splash scherm resolutie verkeerd? sudo gedit /etc/usplash.conf en de resolutie aanpassen, gevolgd door sudo dpkg-reconfigure -phigh usplash. Meer info: ubuntu forum artikel.
• Er zijn nog haast geen virussen voor Linux. Maar, wil je het zekere voor het onzekere: Een Open Source Virus-scanner, ook voor Linux, is ClamAV (zie ook de windows-versie). Scoort hoog in het herkennen van virussen. Andere mogelijkheden: HOWTO: Install F-Prot with GTK frontend (anti-virus); HOWTO: Install AVG free anti-virus
• In de c't magazine december 2007 heeft ook een aantal Ubuntu-artikelen gestaan, zoek onder soft links op de volgende nummers: 0712042 (Linux voor de massa), en 0712050 (Ubuntu opgeknapt, (over extra drivers, etc).
• Waar laat Linux zijn files? Voor standaard Linux systemen zijn er afspraken waar programma's en zo voort staan in het systeem: de Filesystem Hierarchy Standard. Anders dan Windows, maar wel heel gestructureerd.